Evlilik birliğinin temelinden sarsılması durumunda, çiftlerin en hızlı, hukuki açıdan en sorunsuz ve psikolojik olarak en az yıpratıcı şekilde yollarını ayırmasını sağlayan hukuki yola anlaşmalı boşanma denir. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen bu süreç, tarafların boşanmanın tüm hukuki ve mali sonuçları üzerinde uzlaşmaya varması ilkesine dayanır.
ABRA Hukuk & Danışmanlık olarak bu rehberimizde; anlaşmalı boşanma davasının şartlarından protokol hazırlığına, dava sürecinin ne kadar sürdüğünden dikkat edilmesi gereken kritik detaylara kadar tüm süreci mercek altına aldık.
Anlaşmalı Boşanma Nedir ve Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma kararı dâhil olmak üzere; velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi konularda tam bir mutabakata vararak evliliği sonlandırmalarıdır. Ancak kanun, bu davanın açılabilmesi ve kabul edilebilmesi için belirli şartlar aramaktadır.
TMK m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma şartları şunlardır:
1. Evliliğin En Az 1 Yıl Sürmüş Olması
Anlaşmalı boşanma davası açabilmek için resmi nikâh tarihinden itibaren en az 1 (bir) yılın geçmiş olması zorunludur. Evlilik süresi 1 yıldan az olan çiftler, anlaşmalı boşanma davası açamazlar; ancak çekişmeli boşanma davası açarak sürecin ilerlemesini sağlayabilirler.
2. Eşlerin Mahkemeye Birlikte Başvurması veya Bir Eşin Davasını Diğerinin Kabul Etmesi
Dava, eşler tarafından hazırlanan ortak bir dilekçe ile açılabileceği gibi, bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi şeklinde de gerçekleşebilir.
3. Tarafların Bizzat Hakim Huzurunda Hazır Bulunması
Anlaşmalı boşanma davalarında en çok karıştırılan hususlardan biri vekâlet durumudur. Tarafların avukatı olsa dahi, hakim her iki eşi de duruşmada bizzat dinlemek zorundadır. Hakim, tarafların iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
4. Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Hakim Tarafından Uygun Bulunması
Eşlerin aralarında imzaladığı protokolün mahkeme hakimi tarafından onaylanması gerekir. Hakim, özellikle çocukların üstün yararını gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanma gerçekleşir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?
Anlaşmalı boşanma davasının en kritik belgesi anlaşmalı boşanma protokolüdür. İleride telafisi imkânsız hak kayıplarına yol açmamak adına bu protokolün alanında uzman bir boşanma avukatı tarafından hazırlanması hayati önem taşır.
Eksiksiz bir boşanma protokolünde şu unsurlar yer almalıdır:
- Çocukların Velayeti ve Kişisel İlişki Mefhumu: Müşterek çocukların velayetinin kime verileceği ve velayeti almayan ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişki takvimi açıkça yazılmalıdır.
- Nafaka Düzenlemeleri: Çocuklar için ödenen iştirak nafakası ve eş için ödenecek yoksulluk nafakası miktarları, ödeme zamanı ve yıllık artış oranları (genellikle TÜFE) belirtilmelidir.
- Maddi ve Manevi Tazminat: Tarafların birbirlerinden tazminat talepleri olup olmadığı, varsa miktarı ve ödeme şekli netleştirilmelidir.
- Ev Eşyaları ve Ziynet Eşyası Paylaşımı: Kişisel ve ev eşyalarının kimde kalacağı, düğün takılarının durumu protokolde detaylandırılmalıdır.
- Mal Rejiminin Tasfiyesi: Taşınır ve taşınmaz mallar (gayrimenkul, araç, banka hesapları vb.) üzerindeki hakların nasıl paylaşılacağı yazılmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer ve Süreç Nasıl İşler?
Anlaşmalı boşanma davaları, hukuki prosedürlerin doğru uygulanması halinde Türk hukukundaki en hızlı sonuçlanan dava türüdür.
Süreç genel olarak şu adımlarla ilerler:
- Dava dilekçesi ve ıslak imzalı protokolün yetkili Aile Mahkemesi’ne sunulması.
- Mahkeme tarafından duruşma gününün tayin edilmesi (Yoğunluğa bağlı olarak genellikle 1 ila 4 hafta içinde gün verilir).
- Duruşma günü tarafların ve avukatların mahkemede hazır bulunarak protokoldü iradelerini doğrulaması.
- Hakimin boşanma kararı vermesi.
- Gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliği ve kesinleşme şerhinin alınması.
Hukuki sürecin başından sonuna kadar eksiksiz takibi durumunda anlaşmalı boşanma davası genellikle tek celsede sonuçlanmaktadır.
Neden Uzman Bir Boşanma Avukatı İle Çalışmalısınız?
İnternette yer alan maktu ve matbu protokol örnekleri ile dava açmak, süreç sonrasında büyük hak kayıplarına (ödenmeyen nafakalar, eksik devredilen tapular veya ucu açık bırakılmış velayet hakları) sebep olabilmektedir. Kararın kesinleşmesinden sonra protokole dayalı hataların düzeltilmesi son derece zordur.
ABRA Hukuk & Danışmanlık olarak, müvekkillerimizin haklarını koruyan, gelecekte hukuki uyuşmazlık doğurmayacak şeffaf ve bağlayıcı anlaşmalı boşanma protokolleri hazırlıyor; süreci en hızlı şekilde neticelendiriyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Anlaşmalı boşanma davasında eşlerden biri duruşmaya gelmezse ne olur?
Anlaşmalı boşanma davalarında her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunması yasal zorunluluktur. Eşlerden biri duruşmaya katılmazsa dava anlaşmalı olarak sonuçlandırılamaz. Bu durumda dava ya düşer ya da süreç çekişmeli boşanma davasına dönüşür.
2. Hakim anlaşmalı boşanma protokolündeki maddeleri değiştirebilir mi?
Evet. Hakim, özellikle çocukların velayeti ve nafaka gibi kamu düzenini ilgilendiren konularda protokol maddelerinde değişiklik yapılmasını önerebilir. Taraflar hakimin önerdiği bu değişiklikleri kabul ederse boşanma gerçekleşir; kabul etmezlerse dava çekişmeli hale gelir.
3. Anlaşmalı boşanma kararından sonra protokolden vazgeçilebilir mi?
Mahkeme hakimi boşanma kararını açıklasa dahi, gerekçeli karar yazılıp taraflara tebliğ edilene ve “kesinleşme şerhi” alınana kadar eşlerin karardan vazgeçme (kanun yoluna başvurma) hakkı mevcuttur. Kesinleşme sağlandıktan sonra ise karardan vazgeçilemez.