Bireysel Başvuru
Bireysel başvuru temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücünün işlem, eylem veya ihmali nedeniyle ihlal edilen kişilerin iç hukuk yolunda öngörülen diğer başvuru yolları tüketilmesinden itibaren başvurabilecekleri ikincil nitelikte ve istisnai bir hak arama yolu olup Anayasa’da tanımlanan ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile ek protokollerde yer alan temel hak ve özgürlüklerinden herhangi birinin ihlal edilmesi halinde başvurulan bir yargı yoludur. Buna göre, 23 Eylül 2012 tarihi itibarıyla herkes, Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmektedir.
Bireysel başvurunun kabul edilip uygulandığı tüm ülkelerde, bireysel başvuruların yapılması bir takım şekil şartlarına tabi kılınmıştır. Anayasa Mahkemesine yapılacak başvurularda da kanun ve Anayasa Mahkemesi içtüzüğü ile belirlenmiş bir takım şartlar bulunduğundan dolayı bu şartlara uygun olarak başvuruların yapılması gerekmektedir. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce usulüne uygun olarak başvuru formunun doldurulması ve başvuru yapılabilecek yerlere bu formun teslim edilmesi gerekmektedir.
Anayasanın 148. Maddesi ile 6216 sayılı Kanun’un 45. maddelerinde kimlerin bireysel başvuru yapabileceği tanımlanmıştır. Buna göre Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla herkes Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Süresi içerisinde yapılmayan bireysel başvurular başka herhangi bir inceleme yapılmaksızın reddedilir. 6216 sayılı Kanun ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nde sürenin başlangıcı olarak ikili bir ayrım yapılmıştır. Buna göre bireysel başvurunun;
- Başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren,
- Bireysel başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir.
6216 sayılı Kanun ile öngörülen otuz günlük hak düşürücü süreye haklı bir mazereti nedeniyle süresi içinde bireysel başvuruda bulunamayanların, mazeretin kalktığı tarihten itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte başvurabileceği belirlenmiştir. Bu durumda komisyon, öncelikle başvurucunun mazeretinin geçerli olup olmadığını inceleyerek mazereti kabul ya da reddedecektir.